De maand mei staat in het teken van bewustwording rondom huidkanker. Een belangrijk moment, want huidkanker is de meest voorkomende vorm van kanker in Nederland. Per jaar worden er ruim 61.000 diagnoses gesteld en het aantal diagnoses blijft jaarlijks toenemen. Op dit moment krijgt 1 op de 5 mensen huidkanker, maar naar verwachting wordt dit 1 op de 4 mensen. De belangrijkste oorzaak? Langdurige en onbeschermde blootstelling aan uv-straling van de zon.
Het is belangrijk om te weten dat de zon is natuurlijk niet alleen schadelijk is: ze helpt ons lichaam ook bij de aanmaak van vitamine D. Maar juist die balans tussen “gezond zonlicht” en “te veel blootstelling” maakt goede huidbescherming essentieel.
In deze blog leggen we uit waar je op kunt letten, welke vormen van huidkanker er zijn en wanneer het verstandig is om aan de bel te trekken.
In dit blog helpen we je huidkanker te herkennen.
Om te beginnen is er de ABCDE_regel. Hiermee kan je veranderde moedervlekken en/of pigmentvlekken in de gaten houden.
* A = Asymmetrie: de moedervlek is niet symmetrisch van vorm. Wanneer je een streep door het midden van de vlek zet moet de linker en rechterkant hetzelfde van vorm zijn.
* B= Border: de rand is onregelmatig of grillig
* C= Color: De vlek is niet egaal van kleur, maar heeft lichte en donkere plekken of misschien zelfs wel een beetje rood.
* D= Diameter: de vlek is groter dan 6 mm
* E= Evolving: de vlek is verandert, jeuk of bloedt
De drie meest voorkomende vormen van huidkanker
Basaalcelcarcinoom
Dit is de meest voorkomende vorm van huidkanker en gelukkig ook de minst gevaarlijke. Deze vorm zaait vrijwel nooit uit, maar kan wel lokaal doorgroeien en omliggend weefsel beschadigen als het niet behandeld wordt. 1 op de 6 Nederlanders zal te maken met een basaalcelcarcinoom.
Belangrijke kenmerken van een bascaalcelcarcinoom zijn: Het begint vaak met een glanzend knobbeltje, waarin een bloedvaatje zichtbaar is. Vaak is het ook een plekje wat niet goed geneest en het groeit meestal heel langzaam. De basaalcelcarcinoom is vooral gelokaliseerd op het gezicht, hoofd en in de hals met als voorkeur oogleden, neusooghoek en achter de oren.
De belangrijkste veroorzaker van een basaalcelcarcinoom is UV-straling. Daarnaast zijn er nog enkele risicofactoren die de kans op een basaalcelcarcinoom vergroten:
- Sproeten
- Licht huidtype met blond of rood haar
- Niet snel bruin worden
- Groot aantal moedervlekken
- Beroepen waar men buiten werkt
Plaveiselcelcarcinoom
De plaveiselcelcarcinoom is kwaadaardige tumor van de huid of de slijmvliezen. Bij deze vorm van huidkanker is de kans op uitzaaien groter, wanneer er niet tijdig behandeld wordt. 1 op de 15 mensen zal voor hun 85ste levensjaar een plaveiselcelcarcinoom ontwikkelen.
Belangrijke kenmerken van een plaveiselcelcarcinoom zijn: huidkleurige tot lichtrode knobbeltje met een ruw of schilferig oppervlak, wat langzaam groter wordt. De plaveicelcarcinoom ontstaat vaak aan zonlicht blootgestelde huidoppervlakken zoals het hoofd-halsgebied, de handruggen en onderarmen. Bij mannen zijn ze vooral te zien op de onderlip en oren. Wat de plaveiselcelcarcinoom (PCC) verschillend maakt van de basaalcelcarcinoom (BCC) is dat de PCC geen glanzende rand heeft.
De belangrijkste veroorzaker van de plaveiselcelcarcinoom is blootgesteld worden aan UV-straling, daarnaast kunnen roken, brandwonden en littekens ook risicofactoren zijn. 60% van de PCC ontstaan uit aktinische keratosen.
Melanoom
Het melanoom is de meest agressieve vorm van huidkanker. Deze kan ontstaan uit een bestaande moedervlek, maar ook spontaan op een ogenschijnlijk normale huid. De melanoom staat op plek 3 van de meest voorkomende vorm van huidkanker. 20-40% van de melanomen ontstaan uit een moedervlek en je hebt 5-8% kans op een tweede melanoom als je er al eens één hebt gehad.
Belangrijke kenmerken van een melanoom zijn een gepigmenteerde vlek die geleidelijk aan wat groter wordt. In de beginfase groeien melanomen oppervlakkig, wel kan het erg jeuken.
De belangrijkste oorzaak van een melanoon is blootstelling aan zonlicht in de jeugd bij mensen met een lichte huid, vooral wanneer dit leidt tot zonverbranding. Daarnaast zijn er ook enkele genetische risicofactoren wat de kans op een melanoom vergroot, namelijk:
- Bleke of sproeterige huid
- Rood haar
- Snel verbrande huid
- Een huid die niet bruin wordt.
Herken verandering met de ABCDE-regel
Om te beginnen is er de ABCDE_regel. Hiermee kan je veranderde moedervlekken en/of pigmentvlekken in de gaten houden.
* A = Asymmetrie: de moedervlek is niet symmetrisch van vorm. Wanneer je een streep door het midden van de vlek zet moet de linker en rechterkant hetzelfde van vorm zijn.
* B= Border: de rand is onregelmatig of grillig
* C= Color: De vlek is niet egaal van kleur, maar heeft lichte en donkere plekken of misschien zelfs wel een beetje rood.
* D= Diameter: de vlek is groter dan 6 mm
* E= Evolving: de vlek is verandert, jeuk of bloedt
Wanneer moet je aan de bel trekken?
Twijfel je over een plekje op de huid? Dan geldt eigenlijk altijd: laat ernaar kijken. Vooral als een plek:
- niet geneest
- verandert van kleur of vorm
- bloedt zonder aanleiding
- groeit of pijn doet
Vroege ontdekking maakt behandeling vaak eenvoudiger en effectiever.
Bescherm je huid – elke dag opnieuw
Huidkanker is in veel gevallen deels te voorkomen door goede zonbescherming:
- Smeer dagelijks zonnebrand bij zonkracht
- Vermijd de felle middagzon
- Draag beschermende kleding of een pet
- Wees extra alert bij een lichte huid of veel moedervlekken
Mei is een goed moment om stil te staan bij je huid gezondheid. Niet om bang te worden voor de zon, maar om bewuster met blootstelling om te gaan en veranderingen op tijd te herkennen.
Heb je twijfels over een plekje op je huid of wil je dit graag laten beoordelen? Neem dan contact op voor advies of een afspraak. Bij een vlekje/plekje consult behandelen wij nooit een plekje zelf wanneer wij vinden dat dit op kwaadaardigheid lijkt. Wij zullen je dan doorsturen naar een huisarts of dermatoloog.
Met zorgzame groet,
Team Dermea